Bia đề danh Tiến sĩ khoa thi năm Kỷ Hợi (1659)

Niên hiệu: Vĩnh Thọ thứ 2 (1659)

Ngày dựng: Ngày 2 tháng 3 năm 1717

Kích thước:

Bia: Chiều cao 174cm, chiều rộng 122cm, dày 22cm

Đế bia (rùa): Chiều dài 165cm, chiều rộng 123cm, chiều cao 30cm

Đặc điểm: Trán bia trang trí hình mây vờn mặt trời (trăng), xung quanh là mây cụm. Diềm bia: trang trí hoa dây. Rùa: đầu ngẩng cao, mai rùa không chạm khắc.

Thông tin chi tiết: Năm Kỷ Hợi niên hiệu Vĩnh Thọ thứ 2 (1659), vua Lê Thần Tông tổ chức thi khoa Hội các sĩ nhân trong nước. Đặc sai các quan Đề điệu, Tri Cống cử và Giám thí chia giữ các việc, chọn hạng trúng cách được 20 người.

Tháng tư, Hoàng thượng ngự ở điện Kính Thiên, ra bài văn sách, ban cho 3 người đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ gồm: Trạng nguyên là Nguyễn Quốc Trinh người xã Nguyện Áng, huyện Thanh Trì (nay thuộc xã Đại Áng, huyện Thanh Trì, Hà Nội). Bảng nhãn là Nguyễn Văn Bích nguyên quán ở Bất Quần huyện Quảng Xương (nay thuộc thôn Bất Quần, phường Quảng Thịnh, tỉnh Thanh Hoá). Thám hoa là Nguyễn Văn Thực người xã Đại Bái, huyện Gia Định (nay thuộc xã Đại Bái, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh); 2 người đỗ Hoàng giáp và 15 người đỗ Đệ tam giáp Đồng Tiến sĩ xuất thân. Lại ban cho tân Tiến sĩ áo mũ cân đai để y phục đẹp đẽ, cho dự yến Quỳnh Lâm để tỏ ơn trọng hậu, rồi cho cưỡi ngựa vinh quy về làng, nêu cao lòng sủng ái. Nhưng năm đó việc khắc đá đề tên vừa xong lại chưa kịp dựng thì có việc, thế rồi ngày tháng lần lữa trôi qua.

Sau 58 năm, thực nhờ chúa Trịnh Cương bia đá khoa thi này mới được dựng. Lại sai Cẩn sự lang, Hàn lâm viện Hiệu lý, tri Thị nội Thư tả Thủy binh phiên Nguyễn Quý Ân soạn bài kí trên bia, trong đó điểm qua sự nghiệp của Tiến sĩ thi đỗ khoa này: “có người cứng cỏi dám nói, khảng khái đứng giữa triều, nghị bàn xác đáng, gian khó không nề, đáng gọi là bậc Trạng nguyên trung hiếu. Có người văn học uyên bác, làm khuôn mẫu cho đời, học trò kính ngưỡng như Thái Sơn Bắc Đẩu, mà cũng được sự hâm mộ ở mọi người, đáng gọi là bậc quân tử vàng ngọc. Có người đi sứ xướng hoạ thơ văn mà làm cho uy thế của nước nhà thêm trọng. Có người ở dinh Ngự sử mà kẻ gian nịnh phải rét lòng, thật cũng có ích thay!”. Nhuận sắc văn bia là Liêm Quận công Nguyễn Quý Đức. Huyện thừa Phạm Toàn vâng viết chữ. Công việc hoàn thành ngày 2 tháng 3 niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 13 (1717).