BỨC PHÙ ĐIÊU CÁ CHÉP HÓA RỒNG

Cổng Văn Miếu là một kiến trúc bằng gạch 2 tầng, 3 cửa, được xây dựng vào thế kỷ XIX. Trên cổng có trang trí các họa tiết hoa văn và các câu đối ca ngợi nền giáo dục Nho học Việt Nam. Đặc biệt mặt trước cổng có đắp nổi hai bức phù điêu: "Cá chép hóa rồng" và "Mãnh hổ hạ sơn"

Cá chép hóa rồng là đề tài mang tính huyền thoại, lâu đời trong văn học dân gian Việt Nam. Đó là câu chuyện kể loài cá kéo nhau về tụ hội tại Vũ Môn để thi tài. Nếu con nào nhảy qua được Vũ Môn sẽ hóa thành rồng.

Theo sách Đại Nam nhất thống chí: “Vũ môn là núi thuộc dãy núi Giăng Man ở huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh ngày nay). Trên núi có thác rộng, gồm ba bậc, mỗi bậc đến vài ba trượng, đứng ngoài mấy trăm dặm trông như một làn khói đứng sững trong núi xanh”. Câu chuyện hàm chứa ý nghĩa sâu sắc về tinh thần chịu khó, kiên trì, bền chí học hỏi, chinh phục tri thức để đi tới thành công của các sĩ tử.