Lăng Hoàng Cao Khải – Hồ bán nguyệt

🪄Hoàng Cao Khải (1845-1933), nguyên danh là Hoàng Văn Khải, tự là Đông Minh, hiệu là Thái Xuyên, quê quán tại làng Đông Thái (nay thuộc xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh); Ông đỗ cử nhân năm 1868 và được bổ làm Huấn đạo huyện Thọ Xương, sau làm Giáo thụ phủ Hoài Đức. Trước khi Pháp chiếm Bắc Kỳ, Hoàng Cao Khải lần lượt giữ các chức vụ: Tri huyện Thọ Xương rồi thăng Quyền Án Sát Lạng Sơn, Quyền Tuần Phủ Hưng Yên. 👉Lăng Hoàng Cao Khải được xây trên khu đất cao ráo, thoáng mát. Trước lăng là khu hồ Bán Nguyệt khá rộng, mặt nước hồ phẳng lặng, trong xanh tạo nên vẻ nên thơ, trầm mặc của một di tích đã bị màu thời gian bao phủ; hai bên sân đặt 8 pho tượng Vệ Binh bằng đá đứng gác. Kết cấu kiến trúc của lăng làm dạng chữ “Đinh”, gồm 3 gian Tiền Tế, 1 gian Hậu Cung. Tất cả các hạng mục đều được làm bằng đá lấy từ phủ Quốc Oai đem về rồi được các hiệp thợ nổi tiếng gia công, chế tác. Hệ thống cột, xà, bảy, cửa võng, diềm, tường, gạch lát nền đều bằng đá và chạm trổ chau chuốt, tinh vi. 👉Tòa Tiền Tế được làm cao hơn mặt sân, phía trước làm 5 bậc lên xuống bằng những phiến đá xanh cỡ lớn ghép lại. Toàn bộ kiến trúc được liên kết bởi 14 cột đá tròn đường kính 25cm, và 12 cột đá vuông có cạnh là 40cm x 40cm đỡ phần mái. Mái làm trần ghép bằng những phiến đá lớn. Nền lát đá xanh. Gian giữa đặt án thờ, hai gian hồi đặt hai ngôi mộ của Hoàng Cao Khải cùng vợ là Phạm Thị Tố. 👉Lăng Hoàng Cao Khải là một trong những công trình kiến trúc độc đáo trong điêu khắc đá của người Việt thế kỷ XIX. Nét độc đáo của di tích được thể hiện từ khâu xây lắp đến cách trang trí trên kiến trúc, nghệ thuật lắp ghép những tấm đá cỡ lớn thành khối rất tốn kém và công phu. Các nhà sử học Việt Nam coi đây là “Thành nhà Hồ thứ hai” của người Việt. Còn nhà sử học người Pháp Phillippe Papin đánh giá công trình này là “Một trong những đỉnh cao của kiến trúc đá Phương Đông”. 👉Lăng Hoàng Cao Khải đã được xếp hạng là di tích cấp Quốc gia năm 1962.