Trang phục phỏng dựng của Vạn Thiên Y, dựa vào tư liệu hình ảnh là phù điêu chân dung của Hoàng Thái hậu họ Vũ trên tấm bia hậu tại chùa Minh Thị (Hải…

Trang phục phỏng dựng của Vạn Thiên Y, dựa vào tư liệu hình ảnh là phù điêu chân dung của Hoàng Thái hậu họ Vũ trên tấm bia hậu tại chùa Minh Thị (Hải Phòng)[1] Tấm bia có 2 mặt, kích thước 167 x 61cm. Mặt trước (mặt 1) khắc 3 chữ lớn Vân thủy am (雲 水 庵) và hình ảnh minh họa bà hoàng với hoa văn lưỡng long chầu nguyệt, rồng uốn lượn, ngọn lửa, lọ hoa, cây trúc, đôi chim sẻ… Mặt sau (mặt 2) khắc hai chữ lớn Bi ký (碑 記) và nội dung bài văn bia gồm 112 chữ còn rất rõ nét. Nội dung văn bia ghi lại việc Hoàng thái hậu họ Vũ đã mua 5 mẫu ruộng để giúp hưng tạo chùa Minh Phúc, cầu và chợ tại xã Cẩm Khê. Bia được lập vào ngày mùng 6 tháng 9 năm Sùng Khang thứ 7 (1574). Căn cứ theo tư liệu văn bia và niên đại, có thể đoán định Hoàng thái hậu họ Vũ là chính thất của Mạc Hiến Tông, thân mẫu của Mạc Tuyên Tông và là bà nội của Mạc Mục Tông - Mạc Mậu Hợp. Trang phục của Hoàng thái hậu Vũ thị trên bia được thể hiện khá đơn giản và có tính tương đồng với rất nhiều chân dung nữ quý tộc khác đương thời. Bà hoàng xõa tóc, tai đeo khuyên 3 lớp với lớp cuối hình dạng quả trám [6], mặc váy quây ngang ngực [7], phần viền trên cùng của váy có trang trí hoa cúc và vân khánh, dưới chân ngực thắt lỏng một dải thắt lưng, khoác ngoài cùng là áo đối khâm, hai vạt trước của áo đối khâm được vắt hờ qua nhau. Dạng thức trang phục này cũng được thể hiện trên chân dung của Hoàng thái hậu chùa Hòa Liễu (Kiến Thụy, Hải Phòng) và một loạt các bà hoàng bà chúa khác từ giữa thế kỷ 16 cho đến đầu thế kỷ 17, cho thấy đây có thể là một kiểu trang phục phổ biến đương thời. Thêm vào đó với việc hàng loạt các phù điêu chân dung thời Mạc đều thể hiện việc xõa tóc, thì có thể tạm nhận định tục xõa tóc cũng đã tồn tại từ thế kỷ 16 dưới thời Mạc, thậm chí còn từ trước đó vào thế kỷ 15 (thời Lê Sơ). Trong bản phỏng dựng lần này, ngoài việc dựa theo tạo hình gốc của chân dung, chúng tôi cũng dùng tư liệu sẵn có để bổ sung thêm một số chi tiết để gia tăng tính thẩm mỹ của trang phục. Trên áo đối khâm khoác ngoài thì phần hoa văn thêu trên cổ áo và viền cửa tay được lấy từ đồ án rồng, hoa dây, hoa cúc và các hoa văn phụ của chính bia Vân thủy am. …